Listy rankingowe Konkursu Grantowego na rzecz społeczeństwa białoruskiego (FSM, 2024)¶
Wyniki konkursu grantowego FSM na kierunek białoruski w roku 2024. Pierwszy rok, w którym zastosowano regulamin 15.9.2 — przepis o utajnianiu wnioskodawców „ze względów bezpieczeństwa". Spośród 43 wniosków 22 (51%) zostały utajnione: nazwy wnioskodawców, projekty i kwoty nie są publikowane. Widoczny budżet zwycięzców — 880 000 PLN dla 5 organizacji.
Dokument to oficjalne listy rankingowe wyników konkursu grantowego „Konkurs Grantowy na rzecz społeczeństwa białoruskiego" za rok 2024. Konkurs prowadzi Fundacja Solidarności Międzynarodowej (FSM) — polska fundacja państwowa działająca na zlecenie MSZ RP w ramach programu „Wsparcie Demokracji" i pakietu pomocowego „Solidarni z Białorusią". Trzy listy: zwycięzcy finansowania (sekcja 1, 11 pozycji), odrzuceni po punktacji (sekcja 2, 16 pozycji), odrzuceni z przyczyn formalnych (sekcja 3, 28 pozycji). Łącznie 55 unikalnych numerów wniosków (WD2024_001 — WD2024_055).
Przełomowy rok: wprowadzenie trybu utajniania. Rok 2024 jest pierwszym, w którym FSM masowo zastosowała postanowienie pkt 15.9.2 Regulaminu Konkursu Grantowego — przepis pozwalający utajniać informacje o wnioskodawcy, projekcie, kwocie i kraju realizacji na wniosek samego wnioskodawcy „ze względu na szczególne uwarunkowania polityczne w kraju, do którego adresowany jest projekt (w szczególności bezpieczeństwa uczestników i realizatorów projektu)". W poprzednich listach rankingowych konkursu (lata 2020, 2021, 2023) mechanizm ten nie był używany; widoczni byli wszyscy wnioskodawcy bez wyjątku.
W dokumencie z 2024 roku spośród 43 pozycji w sekcjach 1 i 2 (z punktacją) 22 są utajnione na podstawie pkt 15.9.2 — czyli 51% wniosków ocenianych jest zanonimizowanych. W sekcji 3 (odrzucenia formalne) spośród 28 pozycji utajnionych jest 9, czyli 32%. Łącznie we wszystkich trzech sekcjach: 31 z 55 pozycji (56%) opublikowano, 24 (44%) utajniono.
Zwycięzcy finansowania (część widoczna). Pięć organizacji z 11 pozycji w sekcji 1; sześć pozycji — zanonimizowano.
| Miejsce | Organizacja | Projekt | Priorytet | Punkty | Kwota |
|---|---|---|---|---|---|
| 3 | Kolegium Europy Wschodniej | Wspieramy Białoruskie Przebudzenie'24 | II | 18 | 230 000 |
| 4 | Fundacja „KARTA '97" | Dostęp do niezależnych informacji o Białorusi w 2024 | II | 18 | 300 000 |
| 5 | Informacyjne Biuro Białoruś w Fokusie | Rozwój białoruskiego dziennikarstwa na emigracji | II | 18 | 100 000 |
| 10 | Fundacja Strefa Solidarności | Wsparcie represjonowanych dziennikarzy TV Biełsat | I | 16 | 250 000 |
Widoczny budżet zwycięzców — 880 000 PLN dla 4 organizacji (Strefa Solidarności wymieniona w mojej zbiorczej tabeli — to technicznie jedna pozycja, łącznie 4 widoczni beneficjenci). Kwoty i wnioskodawcy kolejnych 7 pozycji (1, 2, 6, 7, 8, 9, 11) są utajnione — rzeczywistego łącznego budżetu konkursu 2024 z otwartych danych nie można obliczyć.
Odrzuceni po punktacji (część widoczna, 7 z 16). Projekty te przeszły wymagania formalne, lecz uzyskały zbyt mało punktów do finansowania. Pięć z siedmiu widocznych — projekty bezpośredniego wsparcia społeczności białoruskich w Polsce:
| Organizacja | Projekt | Priorytet | Punkty |
|---|---|---|---|
| Stowarzyszenie Ruch Solidarności Białoruskiej | Białorusko-polskie forum ekspertów im. Skirmunta | III, I | 13 |
| Fundacja Tutaka | Tworząc kulturę białoruską | III, I | 13 |
| Fundacja Ośrodka KARTA | Białoruskie dni w Witrynie Domu Wschodniego | III | 11 |
| CASE-Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych | Transformacja demokratyczna: wsparcie liderów diaspory białoruskiej | III, II | 10,5 |
| Stowarzyszenie Willa Decjusza | Kultura na uchodźstwie | III | 10 |
| Fundacja „Linking Media" | Doskonalenie zawodowe i wsparcie dziennikarzy z Białorusi | II | 9,5 |
| Fundacja Młode Kresy | Wirtualna Białoruś 24: rzetelne informacje w czasach propagandy | II | 4 |
| Fundacja Sustainable Strategies Network | Godzina stąd na wschód — eksploatacja | II | 0,5 |
Odrzuceni formalnie (część widoczna, 19 z 28). Wnioski te odrzucono przed oceną merytoryczną — z powodu niekompletnych dokumentów, niewłaściwych wnioskodawców lub innych defektów formalnych. Wśród nich — organizacje o praktycznym profilu pracy z białoruską diasporą w Polsce: HumanDoc, Hub Novaja Ziamlia (Centrum Nowaja Ziamlia w Białymstoku), Fundacja BY TEATR, Fundacja Solidarności Medycznej (pomoc prawna białoruskim medykom), Stowarzyszenie Muzeum Wolnej Białorusi, Klub Jagielloński, FUTURUM + Stowarzyszenie Nasza Szkoła (pomoc białoruskim dzieciom w Polsce) i inne.
Znacząca nieobecność: Fundacja Białoruś Przyszłości. W widocznej części list 2024 BP — jedyny beneficjent 980 000 PLN w 2023 roku — jest nieobecna. Ponieważ w 2024 roku w części widocznej pokazano tylko 31 wniosków z 55, a 24 zanonimizowano, na podstawie otwartych danych nie sposób ustalić, czy BP złożyła wniosek w 2024 roku, a jeśli tak — czy został on sfinansowany. To metodologicznie znaczący fakt: po dużym grancie z 2023 roku i następującym po nim braku publicznej sprawozdawczości fundacji wnioskodawca, który wcześniej otrzymał 47% budżetu konkursu, trafia w strefę, w której jego udziału nie da się ani potwierdzić, ani zaprzeczyć ze źródeł publicznych.
Wartość analityczna dokumentu.
-
Chronologiczne zakotwiczenie wprowadzenia trybu utajniania. Dokument to pierwsze znane masowe zastosowanie pkt 15.9.2 Regulaminu. Pozwala to dokładnie datować moment przejścia konkursu z trybu pełnej jawności do trybu częściowej widoczności — między publikacją wyników 2023 (w pełni otwartych) a publikacją wyników 2024.
-
Zachowanie widocznych wzorców roku 2023. Wśród widocznych zwycięzców nadal te same organizacje co rok wcześniej: Kolegium Europy Wschodniej, Biuro Białoruś w Fokusie, Fundacja Strefa Solidarności (z innym projektem, ale również pod Biełsat). Świadczy to o stabilnym rdzeniu beneficjentów, który nie zależy od trybu jawności.
-
Profil odrzuconych się nie zmienił. Podobnie jak w 2023, wśród odrzuconych przeważają organizacje zajmujące się bezpośrednią pracą z białoruską diasporą w Polsce: wsparcie represjonowanych, edukacja, pomoc medyczna i psychologiczna, centra kulturalne, organizacje kobiece. Finansowanie natomiast koncentruje się w projektach dla odbiorców międzynarodowych (media na emigracji, analityka, platformy informacyjne).
Ograniczenia danych. Dokument nie pozwala odpowiedzieć na kluczowe pytania: - Łączny budżet konkursu (24 z 55 pozycji z utajnionymi kwotami). - Pełna lista beneficjentów (6 z 11 zwycięzców zanonimizowano). - Merytoryczne uzasadnienie konkretnych ocen (punktacja przedstawiona bez rozszyfrowania). - Kto z członków komisji oceniającej uczestniczył w podejmowaniu decyzji.
Anonimizacja jest publikowana jako mechanizm ochrony bezpieczeństwa uczestników projektów na Białorusi. Bez analizy treści utajnionych wniosków nie sposób ocenić, na ile ten argument jest stosowalny we wszystkich wykorzystanych przypadkach, czy też częściowo — służy innym celom.
- Kolegium Europy Wschodniej im. Jana Nowaka-Jeziorańskiego · 230 000 PLN · „Wspieramy Białoruskie Przebudzenie'24" · II · 18
- Fundacja „KARTA '97" · 300 000 PLN · dostęp do niezależnych informacji o Białorusi · II · 18
- Informacyjne Biuro Białoruś w Fokusie · 100 000 PLN · dziennikarstwo na emigracji · II · 18
- Fundacja Strefa Solidarności · 250 000 PLN · wsparcie represjonowanych dziennikarzy TV Biełsat · I · 16
- Stowarzyszenie Ruch Solidarności Białoruskiej · 13 · forum ekspertów im. Skirmunta
- Fundacja Tutaka · 13 · tworząc kulturę białoruską
- Fundacja Ośrodka KARTA · 11 · dni kultury białoruskiej w Witrynie Domu Wschodniego
- CASE-Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych · 10,5 · wsparcie liderów diaspory białoruskiej
- Stowarzyszenie Willa Decjusza · 10 · kultura na uchodźstwie
- Fundacja „Linking Media" · 9,5 · wsparcie dziennikarzy z Białorusi
- Fundacja Młode Kresy · 4 · wirtualna Białoruś
- Fundacja Sustainable Strategies Network · 0,5 · godzina stąd na wschód
- FUNDACJA BIAŁORUŚ LIBERTY · seria dokumentalna „Analizując dno"
- Instytut Studiów Strategicznych · portal integracyjny dla młodzieży białoruskiej w Polsce
- Fundacja „SWP Zdrowie" · wsparcie społeczeństwa białoruskiego
- Fundacja HumanDoc · wsparcie białoruskich organizacji kobiecych
- FUNDACJA DIW MEDIA · projekt edukacyjny przeciwko dyktaturze
- Fundacja „Nasze Pokolenie" · forum organizacji seniorów Partnerstwa Wschodniego
- Fundacja „Nierusz Natura" + Green Network · laboratorium zielonej przyszłości
- FUNDACJA „DAR LOSU" · integracja społeczności białoruskiej w Polsce
- FUNDACJA „ROGATA" · Sojka — niezależne wydanie online dla kobiet białoruskich
- Most Life Media · „Budujemy MOST razem"
- BY TEATR · teatr na wygnaniu
- Fundacja Zachód Wschód Wsparcie · wsparcie pedagogów białoruskich
- Fundacja Solidarności Medycznej · pomoc prawna białoruskim medykom
- Stowarzyszenie Muzeum Wolnej Białorusi · rekonstrukcja strojów tradycyjnych
- DEMOCRATIC SYNERGY FUNDACJA · Help Desk dla aktywistów białoruskich na emigracji
- FUTURUM + Stowarzyszenie Nasza Szkoła · edukacja białoruskich dzieci w Polsce
- Klub Jagielloński · dzień Orła i Pogoni, integracja polsko-białoruska
- FUNDACJA „HUB NOVAJA ZIAMLIA" · Centrum Nowaja Ziamlia w Białymstoku
- STOWARZYSZENIE „BIAŁORUSKI MŁODZIEŻOWY HUB" · platforma inicjatyw białoruskich, ukraińskich i polskich
- Wyższa Szkoła Kadr Menedżerskich w Koninie + Sustainable Strategies Network · szkoła zrównoważonego rozwoju
- Polski Zespół Humanitarny · „Jestem z Białorusi. Poznajmy się"
- 22 wnioski w sekcjach 1 i 2 (zwycięzcy + odrzuceni po punktacji): WD2024_001, WD2024_004, WD2024_005, WD2024_008, WD2024_010, WD2024_011, WD2024_014, WD2024_015, WD2024_019, WD2024_028, WD2024_030, WD2024_033, WD2024_038, WD2024_042 (Wniosek w partnerstwie — CASE, partner zanonimizowany), WD2024_043, WD2024_046
- 9 wniosków w sekcji 3 (odrzucenia formalne): WD2024_003, WD2024_009, WD2024_023, WD2024_027, WD2024_031, WD2024_041, WD2024_047
- Łącznie: 31 wniosków z 55 (56%) widocznych, 24 (44%) — utajnionych
- Fundacja Solidarności Międzynarodowej (FSM) · organizator konkursu, operator finansowania, podmiot publikujący wyniki
- Ministerstwo Spraw Zagranicznych RP · zleceniodawca konkursu w ramach programu „Wsparcie Demokracji" i pakietu „Solidarni z Białorusią"